beyenmek ucun yazmadim.. ...
pisixemo
29 May 2013 / 14:33
Mehemmed Füzuli
Mehemmed Süleyman
oğlu Füzuli — görkemli
orta esr Azerbaycan
şairi ve mütefekkiri.
Azerbaycan-Türk
edebiyyatı tarixinde
divan janrının en
möhteşem
nümayendelerinden biri
kimi tanınmaqdadır. Bir
çox tezkirelerde
Bağdadi texellüsü ile
anılır. Ancaq şairin
Bağdadda deyil, onun
yaxınlığındakı meşhur
Kerbela şeherinde
doğulduğu melumdur.
Heyatı
Füzuli Azerbaycanda
meşhur olan türk
menşeli Bayat
tayfasındandır. Bezi
melumatlara göre,
Mehemmedin atası
Süleyman İraqa
Azerbaycanın Ereş
mahalından köçmüşdür.
Sonralar şairin oğlu Fezli
Ereşe dönerek, yaxın
qohumlarının yanında
yaşayıb. O, burada
özünün alimliyi ile geniş
şöhret tapıb. Füzulinin
özü de kamil tehsil
görmüşdü. Ele bunu
nezere alan
tedqiqatçılar bele
hesab edirler ki, şairin
atası kifayet qeder
varlı adam olmuşdur.
Elece de onun
ziyaretgah sayılan Hille
ve Kerbela kimi
şeherlerde yaşaması
Süleymanın ruhani
olduğuna delalet edir.
Heqiqeten de bele bir
revayet var ki, Füzulinin
atası Hille şeherinin
müftisi olmuşdur.
XI esrde İraqın
Selcuqlar, daha sonralar
ise Monqollar ve
Teymuriler terefinden
işğalından sonra
Bağdadda ve onun
etraflarında türklerin
sayı getdikce artırdı. Bu
durum sonralar da
davam edir. 1508-ci ilde
şah İsmayıl tenteneli
şekilde Bağdada
girerek, İraqı
Azerbaycana birleşdirir,
sonra ise 1534-cü ilde
bu şeher uzun bir
müddete Osmanlı
İmperiyasının terkibine
daxil olur. Belelikle,
Füzulinin heyat ve
yaradıcılığının ilk dövrleri
İraqi-Erebin Sefeviler
hakimiyyetine tabe
olduğu illere düşür.
[redakte]Yaradıcılığı
SSRİ poçt markası
(1958).
Füzuli ilk tehsilini
Kerbelada almış,
Bağdadda davam
etdirmişdir. Bir müddet
İraqın Necef ve Hülle
şeherlerinde de
yaşamışdır. Şexsi
mütaliesi sayesinde
orta esr elmleri
(mentiq, tibb, nücum,
riyaziyyat ve
humanitar elmler),
xüsusen dini-felsefi
cereyanlar, ereb
tercümeleri esasında
yunan felsefesi ile
yaxından tanış olmuş,
klassik türk, ereb, fars
ve hind edebiyyatını
öyrenmişdir.
"Bengü Bade" ("Tiryek
ve Şerab") eserini Şah
İsmayıl Xetaiye ithaf
etmesine, I Şah
Tehmasibe ve onun
serkerdelerine, ayrı-ayrı
valilere, xanlara
qesideler yazmasına
baxmayaraq, saraya
meyl göstermemişdir.
Sultan Süleymana bir
neçe qeside teqdim
etmiş Füzuli Sultan
ordusu ile Bağdada
gelen türk şairleri Xeyali
ve Yehya beyle
görüşmüş, "Leyli ve
Mecnun" (1537) eserini
de "Rum zerifleri"
adlandırdığı bu
senetkarların xahişi ile
qeleme almışdır.
Füzuli üç dilde qezel,
qeside, müseddes,
terkibbend, tercibend,
rübai, qite, mürebbe ve
s. yazmışdır. Felsefi
mahiyyetli qesideleri,
"Yeddi cam", "Enisül-
qelb", "Sehhet ve
Merez" eserleri qocalıq
dövrünün mehsullarıdır.
O, qesidelerini ayrıca bir
eser kimi toplayıb kitab
şekline salmış, türk,
fars ve ereb dillerinde
divanlar tertib etmişdir.
Yaradıcılığının zirvesi
olan "Leyli ve Mecnun"
poeması Azerbaycan,
elece de Şerq ve dünya
poeziyasının nadir
incilerindendir. Nizami
Gencevinin ilk defe
yazılı edebiyyatı
getirdiyi "Leyli ve
Mecnun" mövzusunun
bir çox türk, fars, hind,
özbek ve tacik şairleri
terefinden qeleme
alınmasına
baxmayaraq, Füzulinin
ana dilinde yaratdığı
eser orijinallığı ile bu
mövzuda evveller
yazılmış poemalardan
seçilir.
Füzuli qedim yunan ve
Şerq felsefesi ile tanış
id ...
[1/6] »»
Müellif: zandago
Kateqoriya: Letifeler/
Gülmeceler
Meqale 4629 defe
oxunub.
Oxu Zalı
Wap.RapimiZ.biZ
---
[cavab]
Excellent
29 May 2013 / 14:33
Rusa, Aminnn
[cavab]
Excellent
29 May 2013 / 14:35
pisixemo, Hec henanin yeriydi?!
[cavab]
*KisS_THe_RaiN*
29 May 2013 / 16:20
aMiN)
[cavab]
HOSTcu_girl
29 May 2013 / 16:56
Amin....Allah olari bizim bawimizdan eksik elemesin
[cavab]
Bölmeye qayıt